Image

Окуялар

/kg/articles/global-gap-aiyl-charbanyn-kelechegi/
Окуялар

GLOBAL GAP – АЙЫЛ ЧАРБАНЫН КЕЛЕЧЕГИ

GLOBAL GAP ДЕГЕН ЭМНЕ?

GLOBAL GAP (GAP - GOOD AGRICULTURAL PRACTICE/ АЙЫЛ ЧАРБАЧЫЛЫК ТУУРА ТАЖРЫЙБА) – АЙЫЛ-ЧАРБА ПРОДУКЦИЯЛАРЫН КООПСУЗ ӨНДҮРҮҮНҮ КАМСЫЗ КЫЛУУНУ МАКСАТ КЫЛГАН ДҮЙНӨ ЖҮЗҮНДӨ ТААНЫЛГАН ПРОГРАММА.

ПРОГРАММАНЫН
МИЛДЕТТЕРИ

Ден соолукка жана айлана- чөйрөгө зыян келтирбестен, керектөөчүлөрдү сапаттуу продукция менен камсыздоо
ПРОГРАММАНЫН
МАКСАТТАРЫ

Айыл чарба өндүрүшүндөгү коркунучтарды жок кылуу же кыскартуу

GLOBAL GAP СТАНДАРТЫ КОЛДОНУЛУУЧУ ТАРМАКТАР:
• жаңы жашылчалар жана
жемиштер;
• гүлдөр жана декоративдик
өсүмдүктөр;
• чай, кофе жана дан
эгиндери;
• аквакультура, балык
чарбасы;
• айыл чарба продукциясын
жеткирүү тармагынын
катышуучулары.

Программа салыштырмалуу жакында эле, 20-кылымдын аягында Европада иштелип чыккан. Бул программанын иштелип чыгышына керектөөчүлөрдүн продукциянын коопсуздук критерийлери боюнча баалоо системасына болгон нааразылыгы түрткү болду. GLOBAL GAP стандартынын эң башкы айырмачылыгы –бул акыркы продукциянын өзүн баалабай, анын өндүрүү технологиясына көзөмөл кылып, баалоо болуп саналат. Европада биринчи сертификацияланган чарбалар 2000-жылдардын башында пайда болду. Ал эми 2006-жылдан тарта программа эл аралык мүнөзгө ээ болду. Бүгүнкү күндө, бул система менен 90дон ашык өлкөлөрүн өндүрүүчүлөрү сертификацияланган, ал эми Global GAP сертификатын алган чарбалар 100 миңдеп саналат. Ошентип, азыр Global GAP дүйнөдө кеңири тараган продукттун коопсуздугун күбөлөндүрүүчү система болуп калды. Фермерде «Эмне үчүн?» де-ген негизги суроо туулушу мүмүкүн. Программаны ишке киргизүүнүн татаалдыгына карабастан, фермер жумшалган эмгегин эки эсе кайтара алат. GLOBAL GAP сертификатынын болушу фермердин жана керектөөчүнүн продукцияга болгон ишениминин бекемдейт.

ФЕРМЕР МЫНДАЙ
ПАЙДА АЛАТ:

• продукциясын сатуу;
• имидж;
• продукциянын начар са-
паты тууралуу даттануунун
кыскарышы;
• чет өлкөлүк рынокторго
чыгуу мүмкүнчүлүгү;
• керектөөчү, фермер, су-
пермаркет жана кайра
иштетүүчүнүн ортосундагы
ишенимдүү байланыш;
• өндүрүштүк чыгымдарды
кыскартуу;

GLOBAL GAP СИСТЕМАСЫН КАНТИП КИРГИЗҮҮ КЕРЕК?

Тигил же бул сектордо Global GAP системасын киргизүү бир нече этаптан: даярдоо этабы, инспекция же текшерүү этабы жана сертификациялоо эта-
бынан турат. Global GAP системасынын талабына ылайык, даярдоо жана сертификациялоо этаптарын бир эле уюмда ишке ашырууга тыюу салынат. Ошон-
дуктан, даярдоо жана сертификациялоо этаптары так ажыратылышы керек. Даярдоо этабы (алдын-ала текшерүү) – бул чарба менен таанышуу. Бул этапта чарбанын адистешүүсү, сертификаттала турган өсүмдүктүктөр аныкталат, машиналар менен тракторлордун абалы, эмгекти коргоо системасы текшерилет,
башкы адистер менен таанышуу жүргүзүлөт.

Негизги этап – чарбаны даярдоо жана тиешелүү мүнөздөмөлөрүн киргизүү. Бул этапта чарба бардык контролдук точкалар боюнча толук текшерилип, стандарттын талаптарына жооп берүүсү аныкталат. Мындан тышкары, өндүрүштүн тобокелдиктерин талдоо жүргүзүлөт, продукцияны көзөмөлдөө жана кайра
кайтаруу жол-жоболору, документтерди даярдоонун, технологиялык чараларды каттоонун таптиптери ж.б. киргизилет. Продукциядагы химикат дарылардын (пестициддердин) калдыктарын аныктоо боюнча зарыл болгон элементтерди, ж.б.у.с. киргилизет. Чарба стандарттын контролдук пункттарына жооп бергенден
соң, жыйынтыктоочу этап –программанын түздөн-түз ырастоо этабы башталат. Бул үчүнфермер же өндүрүүчү атайын текшерүүчү баракчаны толтурат да, текшерүү жүргүзө турган уюмга сертификациялоого билдирме (заявка) жиберет. Мындан кийин чарба сертификат алат, же болбосо кемчиликтер болсо аларды оңдоп-түзөйт. Кыргызстанда сертификация органдары дээрлик бардык аймактарда бар. Бирок, дүйнө жүзү боюнча сертификациялоонун актуалдуулугуна кара-
бай, биздин өлкөнүн көпчүлүк фермерлери программа менен тааныш эмес. Демек, фермерлер азыртан баштап программа менен таанышып башташы керек,
ал эми келечекте программаны киргизүүнү ойлой башташы зарыл.


Юлия Копцева


ПОДДЕЛИТЬСЯ :





Оставить комментарий